Qin Shi Huang: Tarihin İlk Büyük Kitap Yakma Operasyonu

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

MÖ 213 yılında Çin’in ilk imparatoru Qin Shi Huang, tarihin en büyük ve en korkutucu sansür hareketlerinden birini başlattı: Kitap Yakma Emri.

İmparator, ülkedeki tüm felsefi ve tarihî kitapların yakılmasını emretti. Sadece tarım, tıp ve kehanet kitaplarına izin verildi. Konfüçyüsçü, Taoist ve diğer düşünce okullarına ait neredeyse tüm eserler ateşe atıldı. Hatta bu emre uymayan âlimler diri diri gömüldü (yaklaşık 460 kişi).

Neden Kitapları Yaktırdı?

Qin Shi Huang, Çin’i tek bir güçlü imparatorluk hâline getirmek istiyordu. Amacı:

• Farklı krallıkların tarihî kayıtlarını yok ederek kendi hanedanlığını “tek gerçek başlangıç” yapmak.
• Farklı düşünce akımlarını ortadan kaldırarak ideolojik birliği sağlamak.
• Kendisine karşı çıkabilecek entelektüel direnişi kırmak.

Kısacası, “tarihi sıfırlamak” ve kendi versiyonunu yazdırmak istiyordu.

Sonuçları Ne Oldu?

• Binlerce yıllık Çin felsefesi ve edebiyatı büyük darbe aldı.
• Konfüçyüs’ün birçok eseri yok oldu (sonradan hafızalardan ve gizli kopyalardan yeniden derlendi).
• “Yakılan Kitaplar ve Gömülen Âlimler” olayı, Çin tarihinde hâlâ en karanlık sayfalarından biri olarak anılıyor.
• İmparatorun kendisi de bu olaydan 4 yıl sonra öldü. Hanedanı ise kısa süre sonra çöktü.

İlginç Detaylar

• Qin Shi Huang, Çin Seddi’ni inşa ettiren, imparatorluk sistemini kuran ve terra-cotta ordusunu yaptıran aynı hükümdardır.
• Kitap yakma emri o kadar etkili oldu ki, bazı önemli eserler ancak yüzyıllar sonra başka kaynaklardan yeniden yazılabildi.
• Bu olay, tarihte “kültür devrimi” denilen ilk büyük örneklerden biri kabul ediliyor.

Bugün hâlâ “tarihi yeniden yazmak” isteyen güçler çıktığında, akla ilk gelen örnek Qin Shi Huang ve yaktırdığı kitaplar oluyor.

Bir imparatorun en büyük korkusu, kontrol edemediği fikirlerdi. Bu yüzden kitapları yaktı. Ama ironik olan şu ki, o kitaplar yakıldığı için bugün hâlâ konuşuluyor.

Bazı kitaplar ateşe atılsa bile, içlerindeki fikirler küllerinden yeniden doğmayı başarıyor. Qin Shi Huang bunu en acı şekilde öğrenmişti.