Walt Whitman, modern Amerikan şiirinin babası ve Çimen Yaprakları (Leaves of Grass) ile özgür vezin şiirinin öncüsüdür. 1855’te ilk baskısı yayımlandığında büyük skandal yaratan bu eser, Whitman’ın hayatı boyunca genişletilerek defalarca basılmıştır. Şiir kitabının en çarpıcı özelliği, bireyciliğin en coşkulu ve en özgür ifadesini sunmasıdır. Whitman, “Ben”i merkeze alarak hem bireyin mutlak özgürlüğünü hem de bireyin evrenle, doğayla ve insanlıkla kurduğu derin birliği kutlar. Onun bireyciliği, bencil bir yalnızlık değil; demokratik, kapsayıcı ve coşkulu bir varoluş tarzıdır.
Kitabın en önemli bölümü olan “Song of Myself” (Kendimin Şarkısı), bireyciliğin manifestosudur. Whitman burada “I” (Ben) zamirini sürekli tekrarlar ama bu “Ben”, dar bir ego değildir:
“I celebrate myself, and sing myself, And what I assume you shall assume, For every atom belonging to me as good belongs to you.”
Bu dizelerde Whitman, bireyi evrenin merkezi yapar ama aynı anda bireyin evrenin bir parçası olduğunu söyler. Her atomu paylaşılır. Bireycilik onda yalnızlaşmak değil, bütünleşmektir. Şair, kendini hem bir yaprak, hem bir deniz, hem bir köle, hem bir başkan, hem erkek hem kadın olarak görür. Bu, Amerikan demokrasisinin idealini de yansıtır: Her birey eşittir ve her birey bütündür.
Whitman’ın bireyciliği bedenseldir de. O, vücudu, cinselliği ve fiziksel varoluşu utanılacak bir şey olarak görmez. Şiirlerinde beden, ruhun doğal uzantısıdır. Bu yaklaşım, Viktoryen ahlakın katı kurallarına karşı bir başkaldırıdır. Birey, bedenini özgürce yaşayarak gerçekten özgür olabilir.
Çimen Yaprakları’nda bireycilik, doğayla da iç içedir. Çimen, Whitman için en güçlü semboldür: Tek tek her yaprak bağımsızdır ama hepsi bir bütündür. Aynı şekilde bireyler de hem özgündür hem de büyük Amerikan demokrasisinin parçasıdır. Şiirlerinde köle, fahişe, işçi, anne, çocuk… herkes eşit bir sesle konuşur. Bu, o dönemin Amerika’sında radikal bir duruştu.
Whitman’ın bireyciliği aynı zamanda kapsayıcıdır. Irk, sınıf, cinsiyet ayrımı yapmadan herkesi kucaklar. “Ben”i genişleterek “Biz”e dönüşür. Bu yüzden Çimen Yaprakları, hem bireyin zafer şarkısı hem de demokratik bir koro hâline gelir.
Walt Whitman’ın bireycilik anlayışı, modern şiiri derinden etkilemiştir. Ezra Pound’dan Allen Ginsberg’e, birçok şair ondan ilham almıştır. Türk şiirinde de özellikle İkinci Yeni şairlerinde (Edip Cansever, Cemal Süreya) bu özgür, bireysel ve bedensel sesin yankıları görülür.
Bugün Çimen Yaprakları okunduğunda hâlâ taze ve güçlüdür. Bireyciliğin bencilliğe dönüştüğü, egoizmin zirveye çıktığı bir çağda Whitman’ın “her atomum senin de” diyen geniş ufku, güçlü bir hatırlatmadır. O, bireyin özgürleşmesini, ancak başkalarıyla kurduğu bağla mümkün görür.
Walt Whitman, “Çimen Yaprakları” ile bireyciliği bir felsefe ve bir şiir biçimine dönüştürmüştür. Onun “Ben”i, dar bir ego değil; evreni kucaklayan büyük bir ruhtur. Şiirini okuduğunuzda içinizde hem kendinizi hem de bütün insanlığı daha derin hissetmeye başlarsınız.
Ve işte bu yüzden Whitman hâlâ yaşamaya devam ediyor: Her yeni okuyanda, her yeni “Ben”de yeniden doğuyor.
Emily Dickinson ve Ölüm Teması
3
Victor Hugo’nun Edebi Rekoru: “Sefiller”de 823 Kelimelik Tek Bir Cümle
26 kez okundu
4
Virginia Woolf Ayakta Yazdı: Edebiyat Tarihinin En İlginç Yazma Alışkanlıklarından Biri
21 kez okundu
5
Sesli Kitapların Popülerleşmesi ve Edebiyatın Yeni Bir Biçimi
21 kez okundu
News